MİLLİ EĞİTİM TEMEL KANUNU
BİRİNCİ KISIM
Türk Milli Eğitim Sistemini Düzenleyen Genel Esaslar
BİRİNCİ BÖLÜM
Türk Milli Eğitiminin Amaçları
I. Genel Amaçlar
Madde 2 : ( Bu maddenin 1 numaralı bendi 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 1'inci madde-si ile aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. ) Türk Milli Eğitiminin genel amacı, Türk Milletinin bütün fertlerini, 1. Atatürk inkılap ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı ; Türk Milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren ; ai-lesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan ; insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek, 2. Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımından dengeli ve sağlıklı bir şekilde gelişmiş bir kişi-liğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan ; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek, 3. İlgi, istidat ve kabiliyetlerini geliştirerek gerekli bilgi, beceri, davranışlar ve birlikte iş görme alışkanlığı kazandırmak suretiyle hayata hazırlamak ve onların kendilerini mutlu kılacak ve toplumun mutluluğuna katkıda bulunacak bir meslek sahibi olmalarını sağlamak, Böylece, bir yandan Türk vatandaşlarının ve Türk toplumunun refah ve mutluluğunu arttırmak ; öte yandan milli birlik ve bütünlük içinde iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınmayı desteklemek ve hızlandırmak ve nihayet Türk Milletini çağdaş uygarlığın yapıcı, yaratıcı seçkin bir ortağı yapmaktır. II. Özel Amaçlar Madde 3 : Türk eğitim ve öğretim sistemi, bu genel amaçları gerçekleştirecek şekilde düzenlenir ve çeşitli derece ve türdeki kurumlarının özel amaçları, genel amaçlara ve aşağıda sıralanan temel ilkelere uygun olarak tespit edilir. İKİNCİ BÖLÜM Türk Milli Eğitiminin Temel İlkeleri I. Genellik ve Eşitlik Madde 4 : Eğitim kurumları dil, ırk, cinsiyet ve din ayırımı gözetilmeksizin herkese açıktır. Eği-timde hiçbir kişiye, aileye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz. II. Ferdin ve Toplumun İhtiyaçları Madde 5 : Milli eğitim hizmeti, Türk vatandaşlarının istek ve kabiliyetleri ile Türk toplumunun ihtiyaçların göre düzenlenir. III. Yöneltme Madde 6 : Fertler eğitimleri süresince ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda çe-şitli programlara veya okullara yöneltilerek yetiştirilirler. Milli Eğitim sistemi her bakımdan, bu yöneltmeyi gerçekleştirecek biçimde düzenlenir. Bu amaç-la, ortaöğretim kurumlarına eğitim programlarının hedeflerine uygun düşecek şekilde hazırlık sınıfla-rı konulabilir. IV. Eğitim Hakkı Madde 7 : Temel eğitim görmek her Türk vatandaşının hakkıdır. Temel eğitim kurumlarından sonraki eğitim kurumlarından, vatandaşlar ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde yararlanırlar. V. Fırsat ve İmkan Eşitliği Madde 8 : Eğitimde kadın, erkek herkese fırsat ve imkan eşitliği sağlanır. Maddi imkanlardan yoksun başarılı öğrencilerin en yüksek eğitim kademelerine kadar öğrenim görmelerini sağlamak amacıyla parasız yatılılık, burs, kredi ve başka yollarla gerekli yardımlar ya-pılır. Özel eğitime ve korunmaya muhtaç çocukları yetiştirmek için özel tedbirler alınır. VI. Süreklilik Madde 9 : fertlerin genel ve mesleki eğitimlerinin hayat boyunca devam etmesi esastır. Gençlerin eğitimi yanında, hayata ve iş alanlarına olumlu bir şekilde uymalarına yardımcı olmak üzere, yetişkinlerin sürekli eğitimini sağlamak için gerekli tedbirleri almak da bir eğitim görevidir. VII. Atatürk İnkılap ve İlkeleri ve Atatürk Milliyetçiliği ( Bu başlık "Atatürk İnkılapları ve Türk Milliyetçiliği iken 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanu-nun 2'inci maddesi ile bu şekilde değiştirilmiştir. ) ( Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 2'inci maddesi ile aşağıdaki şekilde değiştiril-miştir. ) Madde 10 : Eğitim sistemimizin her derece ve her türü ile ilgili ders programlarının hazırlanıp uygulanmasında ve her türlü eğitim faaliyetlerinde Atatürk İnkılap ve İlkeleri ve Anayasada ifadesini bulmuş olan Atatürk milliyetçiliği temel olarak alınır. Milli ahlak ve milli kültürün bozulup yozlaş-madan kendimize has şekli ile evrensel kültür içinde korunup geliştirilmesine ve öğretilmesine önem verilir. Milli birlik ve bütünlüğün temel unsurlarından biri olarak Türk dilinin eğitiminin her kademesin-de, özellikleri bozulmadan ve aşırılığa kaçılmadan öğretilmesine önem verilir ; çağdaş eğitim ve bi-lim dili halinde zenginleşmesine çalışılır ve bu maksatla Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kuru-mu ile işbirliği yapılarak Milli Eğitim Bakanlığınca gereken tedbirler alınır. VIII. Demokrasi Eğitimi ( Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 3'üncü maddesi ile aşağıdaki şekilde değişti-rilmiştir. ) Madde 11 : Güçlü ve istikrarlı, hür ve demokratik bir toplum düzeninin gerçekleşmesi ve devamı için yurttaşların sahip olmaları gereken demokrasi bilincinin, yurt yönetimine ait bilgi anlayış ve dav-rnışlarla sorumluluk duygusunun ve manevi değerlere saygının, her türlü eğitim çalışmalarında öğ-rencilere kazandırılıp geliştirilmesine çalışılır ; ancak eğitim kurumlarında Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine aykırı siyasi ve ideolojik telkinler yapılmasına ve bu nitelikteki günlük siyasi olay ve tartışmalara karışılmasına hiç bir şekilde meydan verilmez. IX. Laiklik ( Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 4'üncü maddesi ile aşağıdaki şekilde değişti-rilmiştir.) Madde 12 : Türk milli eğitiminde laiklik esastır. Din kültürü ve ahlak öğretimi ilkokullar ve ortaokullar ile lise ve dengi okullarda okutulan zorunlu dersler arasında yer alır. X. Bilimsellik Madde 13 : Her derece ve türdeki ders programları ve eğitim metotlarıyla ders araç ve gereçleri, bilimsel ve teknolojik esaslara ve yeniliklere, çevre ihtiyaçlarına göre sürekli olarak geliştirilir. Eğitimde verimliliğin arttırılması ve sürekli olarak gelişme ve yenileşmenin sağlanması bilimsel araştırma ve değerlendirmelere dayalı olarak yapılır. Bilgi ve teknoloji üretmek ve kültürümüzü geliştirmekle görevli eğitim kurumları gereğince dona-tılıp güçlendirilir ; bu yöndeki çalışmalar maddi ve manevi bakımdan teşvik edilir ve desteklenir. XI. Planlılık Madde 14 : Milli eğitimin gelişmesi iktisadi, sosyal ve kültürel kalkınma hedeflerine uygun olarak eğitim-insan gücü- istihdam ilişkileri dikkate alınmak suretiyle sanayileşme ve tarımda modernleş-mede gerekli teknolojik gelişmeyi sağlayacak mesleki ve teknik eğitime ağırlık verecek biçimde planlanır ve gerçekleştirilir. Mesleklerin kademeleri ve her kademenin ünvan, yetki ve sorumlulukları kanunla tespit edilir ve her derece ve türdeki örgün ve yaygın mesleki eğitim kurumlarının kuruluş ve programları bu kade-melere uygun olarak düzenlenir. Eğitim kurumlarının yer, personel, bina, tesis ve ekleri, donatım araç ve gereç kapasiteleri ile ilgili standartlara göre optimal büyüklükte kurulması ve verimli olarak işletilmesi sağlanır. XII. Karma Eğitim Madde 15 : Okullarda kız ve erkek karma eğitim yapılması esastır. Ancak eğitimin türüne,imkan ve zorunluluklara göre bazı okullar yalnızca kız ve yalnızca erkek öğrencilere ayrılabilir. XIII. Okul ile Ailenin İşbirliği ( Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 5'inci maddesi ile aşağıdaki şekilde değiştiril-miştir. ) Madde 16 : Eğitim kurumlarının amaçlarının gerçekleştirilmesinde katkıda bulunmak için okul ile aile arasında işbirliği sağlanır. Bu maksatla okullarda okul-aile birlikleri kurulur. Okul- aile birliklerinin kuruluş ve işleyişleri Milli Eğitim Bakanlığınca çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir. XIV. Her Yerde Eğitim Madde 17 : Milli Eğitimin amaçları yalnız resmi ve özel eğitim kurumlarında değil, aynı zamanda evde, çevrede, işyerlerinde, her yerde ve fırsatta gerçekleştirilmeye çalışılır. Resmi, özel ve gönüllü her kuruluşun eğitimle ilgili faaliyetleri, Milli Eğitim amaçlarına uygunlu-ğu bakımından Milli Eğitim Bakanlığının denetimine tabidir. İKİNCİ KISIM Türk Milli Eğitim Sisteminin Genel Yapısı BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler I. Örgün ve Yaygın Eğitim Madde 18 : Türk Milli Eğitim sistemi, örgün ve yaygın eğitim olmak üzere iki ana bölümden ku-rulur. Örgün eğitim; okulöncesi eğitimi, temel eğitim, ortaöğretim ve yüksek öğretim kurumlarını kapsar Yaygın eğitim; örgün eğitim yanında veya dışında düzenlenen eğitim faaliyetlerinin tümünü kapsar İKİNCİ BÖLÜM Örgün Eğitim A. Okul Öncesi Eğitimi I. Kapsam Madde 19 : Okul öncesi eğitimi, mecburi ilköğretim çağına gelmemiş çocukların eğitimini kapsar. Bu eğitim isteğe bağlıdır. II. Amaç ve Görevler Madde 20 : Okul öncesi eğitimin amaç ve görevleri, Milli Eğitimin genel amaçlarına ve temel il-kelerine uygun olarak, 1. Çocukların beden, zihin ve duygu gelişmesini ve iyi alışkanlıklar kazanmasını sağlamak. 2. Onları temel eğitime hazırlamak. 3. Şartları elverişsiz çevrelerden ve ailelerden gelen çocuklar için ortak bir yetişme ortamı hazır-lamak. 4. Çocukların Türkçe'yi doğru ve güzel konuşmalarını sağlamaktır. III. Kuruluş ( Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 6'ıncı maddesi ile aşağıdaki şekilde değiştiril-miştir.) Madde 21 : Okul öncesi eğitim kurumları, bağımsız anaokulları olarak kurulabileceği gibi, gerekli görülen yerlerde, ilkokula bağlı anasınıfları halinde veya ilgili diğer öğretim kurumlarına bağlı uygu-lama sınıfları olarak da açılabilir. Okul öncesi eğitim kurumlarının nerelerde ve hangi önceliklere göre açılacağı Milli Eğitim Ba-kanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir. İş Kanununa tabi işyerlerinde işverenlerin okulöncesi eğitim kurumu kurmaları için gerekli şartlar ve diğer hususlar, Milli Eğitim ve Çalışma bakanlıkları tarafından birlikte düzenlenecek bir tüzükte gösterilir. B. İlköğretim ( Bu başlık "Temel Eğitim" iken 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 7'inci maddesi ile bu şe-kilde değiştirilmiştir. ) Madde 22 : İlköğretim, 6-14 yaşlarındaki çocukların eğitim ve öğretimini kapsar. İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır. II. Amaç ve Görevler Madde 23 : Temel eğitimin amaç ve görevleri, Milli Eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak ; 1. Her Türk çocuğuna iyi bir vatandaş olmak için gerekli temel bilgi, beceri, davranış ve alışkanlıkları kazandırmak ; onu milli ahlak anlayışına uygun olarak yetiştirmek. 2. Her Türk çocuğunu ilgi, istidat ve kabiliyetleri yönünden yetiştirerek hayata ve üst öğretime hazırlamaktır. 3. İlköğretimin son ders yılının ikinci yarısında öğrencilere, ortaöğretimde devam edebilecekleri okul ve programların hangi mesleklerin yolunu açabileceği ve bu mesleklerin kendilerine sağlayacağı yaşam standardı konusunda tanıtıcı bilgiler vermek üzere rehberlik servislerince gerekli çalışmalar yapılır. III. Kuruluş Madde 24 : ( Bu madde 16/8/1997 tarih ve 4306 sayılı Kanunun 5'inci maddesi ile aşağıdaki şe-kilde değiştirilmiştir. ) İlköğretim kurumları 8 yıllık okullardan oluşur.Bu okullarda kesintisiz eğitim yapılır ve bitirenlere ilköğretim diploması verilir. Madde 25 : ( Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 9'uncu maddesi ile aşağıdaki şe-kilde değiştirilmiştir. ) Nüfusun az ve dağınık olduğu yerlerde köyler gruplaştırılarak merkezi durumda olan köylerde ilköğretim bölge okulları ve bunlara bağlı pansiyonlar, gruplaştırmanın mümkün olmadığı yerlerde yatılı ilköğretim bölge okulları kurulur. C. Ortaöğretim I. Kapsam Madde 26 : Ortaöğretim, temel eğitime dayalı, en az üç yıllık öğrenim veren genel, mesleki ve teknik öğretim kurumlarının tümünü kapsar. II. Ortaöğretimden Yararlanma Hakkı Madde 27 : Temel eğitimini tamamlayan ve ortaöğretime girmeye hak kazanmış olan her öğrenci, ortaöğretime devam etmek ve ortaöğretim imkanlarından ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde yarar-lanma hakkına sahiptir. III. Amaç ve Görevler Madde 28 : Ortaöğretimin amaç ve görevleri, Milli eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak ; 1. Bütün öğrencilere ortaöğretim seviyesinde asgari ortak bir genel kültür vermek suretiyle onlara ülke ve toplum sorunlarını tanımak, çözüm yolları aramak ve yurdun iktisadi ve sosyal ve kültürel kalkınmasına katkıda bulunmak bilincini ve gücünü kazandırmak, 2. Öğrencileri, çeşitli program ve okullarla ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusun-da yüksek öğretime veya hayata ve iş alanlarına hazırlamaktır. Bu görevler yerine getirilirken öğrencilerin istekleri ve kabiliyetleri ile toplum ihtiyaçları arasında denge sağlanır. IV. Kuruluş Madde 29 : Ortaöğretim çeşitli programlar uygulayan liselerden meydana gelir. Belli bir programa ağırlık veren okullara lise, teknik lise ve tarım meslek lisesi gibi eğitim dalları-nı belirleyen adlar verilir. Nüfusu az ve dağınık olan ve Milli Eğitim Bakanlığınca gerekli görülen yerlerde, ortaöğretimin genel, mesleki ve teknik öğretim programlarını bir yönetim altında uygulayan çok programlı liseler kurulabilir. Ortaöğretim kurumlarının öğrenim süresi, uygulanan programın özelliğine göre Milli Eğitim Ba-kanlığınca tespit edilir. V. Ortaöğretimde Yöneltme Madde 30 : Yöneltme, temel eğitimde başlar, yanılmaları önlemek ve muhtemel gelişmelere göre yeniden yöneltmeyi sağlamak için ortaöğretimde devam eder. Yöneltme esasları ve çeşitli programlar veya ortaöğretim okulları arasında yapılacak yatay ve di-key geçiş şartları Milli Eğitim Bakanlığınca düzenlenir. VI. Yükseköğretime Geçiş ( Bu başlık "Yükseköğrenime Geçiş" iken 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 10'uncu mad-desi ile aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. ) Madde 31 : Lise veya dengi okulları bitirenler, yükseköğrenim kurumlarına girmek için aday ol-maya hak kazanır. Hangi yükseköğretim kurumlarına, hangi programı bitirenlerin nasıl girecekleri ve giriş şartları, Milli Eğitim Bakanlığı ile işbirliği yapılarak Yükseköğretim Kurumu tarafından tespit edilir. VII. İmam-Hatip Liseleri Madde 32 : İmam-Hatip liseleri, imamlık, Kur'an ve Kur'an kursu öğreticiliği gibi dini hizmetle-rin yerine getirilmesi ile görevli elemanları yetiştirmek üzere, Milli Eğitim Bakanlığınca açılan ortaöğretim sistemi içinde hem mesleğe, hem yüksek öğrenime hazırlayıcı programlar uygulayan öğ-retim kurumlarıdır. VIII. Güzel Sanatlar Eğitimi Madde 33 : Güzel sanatlar alanlarında özel istidat ve kabiliyetleri beliren çocukları, küçük yaşlardan itibaren yetiştirmek üzere temel eğitim ve ortaöğretim seviyesinde ayrı okullar açılabilir veya ayrı yetiştirme tedbirleri alınabilir. Özellikleri dolayısıyla bunların kuruluş, işleyiş ve yetiştirme ile ilgili esasları ayrı bir yönetmelikle düzenlenir. D. Yükseköğretim I. Kapsam Madde 34 : Yükseköğretim, ortaöğretime dayalı en az iki yıllık yükseköğrenim veren eğitim ku-rumlarının tümünü kapsar. II. Amaç ve Görevler Madde 35 : Yükseköğretim amaç ve görevleri, Milli Eğitimin amaçlarına ve temel ilkelerine uy-gun olarak ; 1. Öğrencileri ilgi, istidat ve kabiliyetleri ölçüsünde ve doğrultusunda, yurdumuzun bilim poli-tikasına ve toplumun yüksek seviyede ve çeşitli kademelerdeki insan gücünün ihtiyaçlarına göre ye-tiştirmek. 1. Çeşitli kademelerde bilimsel öğretim yapmak. 2. Yurdumuzu ilgilendirenler başta olmak üzere bütün bilimsel, teknik ve kültürel sorunları çözmek için bilimleri genişletip derinleştirecek inceleme ve araştırmalarda bulunmak. 4. Yurdumuzun türlü yönde ilerleme ve gelişmesini ilgilendiren bütün sorunları, Hükümet ve kurumlarla da elbirliği etmek suretiyle öğretim ve araştırma konusu yaparak sonuçlarını toplumun yararlanmasına sunmak ve Hükümetçe istenecek inceleme ve araştırmaları sonuçlandırarak sonuçlarını bildirmek. 5. Araştırma ve incelemelerin sonuçlarını gösteren, bilim ve tekniğin ilerlemesini sağlayan her türlü yayınları yapmak. 6. Türk toplumunun genel seviyesini yükseltici ve kamuoyunu aydınlatıcı bilim verilerini sözle, yazı ile halka yaymak ve yaygın eğitim hizmetlerinde bulunmaktır. III. Kuruluş a. Yükseköğretim Kurumları Madde 36 : ( Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 11'inci maddesi ile aşağıdaki şe-kilde değiştirilmiştir. ) Yükseköğretim kurumları şunlardır : 1. Üniversiteler, 2. Fakülteler, 3. Enstitüler, 4. Yüksekokullar, 5. Konservatuarlar, 6. Meslek yüksekokulları, 7. Uygulama ve araştırma merkezleri. Yükseköğrenim kurumlarının amaçları, açılış, kuruluş ve işleyişleri ile öğretim elemanlarına ilişkin esaslar ve yükseköğretim kurumları ile ilgili diğer hususlar özel kanunlarında belirlenir. b. Yükseköğretimin Düzenlenmesi Madde 37 : Yükseköğretim, Milli Eğitim sistemi çerçevesinde, öğrencileri lisans öncesi, lisans ve lisansüstü seviyelerinde yetiştiren bir bütünlük içinde düzenlenir. Bu bütünlük içinde çeşitli görevleri yerine getiren ve farklı seviyelerde öğretim yapan kuruluşlar bulunur. Farklı seviyeler ve kuruluşlar arasında öğrencilere kabiliyetlerine göre yatay ve dikey geçiş yolları açık tutulur. IV. Yükseköğretimin Paralı Oluşu Madde 38 : Yükseköğretim paralıdır. Başarılı olan, fakat maddi imkanları elverişli olmayan öğrencilerin kayıt ücreti, imtihan harcı gibi her türlü öğrenim giderleri burs, kredi, yatılılık ve benzeri yollarla sağlanır. Öğrenim harç ve ücretlerinin tutarları ve bunların ödeme tarzları ile burs ve kredilerin tutarları ve bunların veriliş esasları, Maliye Bakanlığı ile birlikte hazırlanacak yönetmelikle tespit edilir. Bazı alanlar için mecburi hizmet karşılığı öğrenci yetiştirilmesi hakkındaki hükümler saklıdır. V. Yükseköğretim Planlaması Madde 39 : Yükseköğretimde öğretim elemanlarından, tesislerden ve öğrencinin zamanından en verimli şekilde yararlanmayı mümkün kılacak ve çeşitli bölgelerdeki yükseköğretim kurumlarının dengeli şekilde gelişmesini sağlayacak tedbirler alınır, yükseköğretimin bütününü kapsayan ve ortaöğretimle ilgisini sağlayan bir planlama düzeni kurulur. ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Yaygın Eğitim I. Kapsam, Amaç ve Görevler Madde 40 : Yaygın eğitimin özel amacı, Milli Eğitimin genel amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak, örgün eğitim sistemine hiç girmemiş yahut herhangi bir kademesinde bulunan veya bu kademeden çıkmış vatandaşlara örgün eğitimin yanında veya dışında ; 1. Okuma-yazma öğretmek, eksik eğitimlerini tamamlamaları için sürekli eğitim imkanları hazırlamak, 2. Çağımızın bilimsel, teknolojik, iktisadi, sosyal ve kültürel gelişmelerine uymalarını sağlayıcı eğitim imkanları hazırlamak, 3. Milli kültür değerlerimizi koruyucu, geliştirici, tanıtıcı, benimsetici nitelikte eğitim yapmak, 4. Toplu yaşama, dayanışma, yardımlaşma, birlikte çalışma ve örgütlenme anlayış ve alışkanlık-ları kazandırmak, 5. İktisadi gücün arttırılması için gerekli beslenme ve sağlıklı yaşama şekil ve usullerini benim-setmek 6. Boş zamanları iyi bir şekilde değerlendirme ve kullanma alışkanlıkları kazandırmak, 7. Kısa süreli ve kademeli eğitim uygulayarak ekonomimizin gelişmesi doğrultusunda ve istih-dam politikasına uygun meslekleri edinmelerini sağlayıcı imkanlar hazırlamak, 8. Çeşitli mesleklerde çalışmakta olanların, hizmet içinde mesleklerinde gelişmeleri için gerekli bilgi ve becerileri kazandırmaktır. II. Kuruluş Madde 41 : Yaygın eğitim, örgün eğitim ile birbirlerini tamamlayacak, gereğinde aynı vasıfları kazandırabilecek ve birbirinin her türlü imkanlarından yararlanacak biçimde bir bütünlük içinde dü-zenlenir. Yaygın eğitim, genel ve mesleki teknik olmak üzere iki temel bölümden meydana gelir. Bu bö-lümler birbirlerini destekleyici biçimde hazırlanır. III. Koordinasyon Madde 42 : Genel, mesleki ve teknik yaygın eğitim alanında görev alan resmi, özel ve gönüllü kuruluşların çalışmaları arasındaki koordinasyon, Milli Eğitim Bakanlığınca sağlanır. Genel yaygın eğitim programlarının düzenleniş şekli yönetmelikle tespit edilir. Mesleki ve teknik yaygın eğitim faaliyetlerini yürüten Bakanlar ile Özerk Eğitim kurumları ve resmi ve özel işletmeler arasında Milli Eğitim Bakanlığınca sağlanacak koordinasyon ve işbirliğinin esasları kanunla düzenlenir. ÜÇÜNCÜ KISIM Öğretmenlik Mesleği I. Öğretmenlik Madde 43 : Öğretmenlik, Devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleğidir. Öğretmenler bu görevlerini, Türk Milli Eğitiminin amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak ifa etmekle yükümlüdürler. Öğretmenlik mesleğine hazırlık genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon ile sağlanır Yukarıda belirtilen nitelikleri kazanabilmek için, hangi öğretim kademesinde olursa olsun, öğret-men adaylarının yüksek öğrenim görmelerinin sağlanması esastır. Bu öğrenim lisans öncesi, lisans ve lisansüstü seviyelerde yatay ve dikey geçişlere de imkan verecek biçimde düzenlenir. II. Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı "Eğitim Yüksekokulu" Açma Yetkisi ( Bu başlık "Öğretmen Yetiştiren Kurumları Açma Yetkisi" iken 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 12'inci maddesi ile bu şekilde değiştirilmiştir. ) Madde 44 : ( Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 12'inci maddesi ile aşağıdaki şe-kilde değiştirilmiştir. ) Öğretmenlik formasyonu veren ve öğretmen yetiştiren Milli Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim yük-sekokulları, Yükseköğretim Kurulunun görüşü alınarak Bakanlar Kurulu kararı ile kurulabilir. III. öğretmenlerin Nitelikleri ve Seçimi Madde 45 : ( Bu maddenin ikinci fıkrası 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 13'üncü maddesi ile aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. ) Öğretmen adaylarında genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagoji formasyon bakımından aranacak nitelikler, Milli Eğitim Bakanlığınca tespit olunur. Öğretmenler, öğretmen yetişitiren yükseköğretim kurumlarından ve bunlara denkliği kabul edilen yurtdışı yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından, Milli Eğitim Bakanlığınca seçilirler. Yüksek öğrenimleri sırasında pedagojik formasyon kazanmamış olanların, ihtiyaç duyulan alan-larda öğretmenliğe atanmaları halinde, bu gibilerin adaylık dönemi içinde yetişmeleri için Milli Eği-tim Bakanlığınca gerekli tedbirler alınır. Hangi derece ve türdeki eğitim, öğretim, teftiş ve yönetim görevlerine, hangi seviye ve alanda öğ-renim görmüş olanların ne gibi şartlarla seçilebilecekleri yönetmelikle düzenlenir. IV. Öğretmenlerin Bölge Hizmeti Madde 46 : Öğretmenlikte yurdun çeşitli bölgelerinde görev yapmak esastır. Hizmet bölgeleri ve ihtiyaçlara göre bu bölgeler arası yer değiştirme esasları yönetmelikle düzenlenir. V. Uzman ve Usta Öğreticiler Madde 47 : ( Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 14'üncü maddesi ile aşağıdaki şe-kilde değiştirilmiştir. ) Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmet içi yetiştirme kurs, seminer ve konferanslarda uzman ve usta öğreticiler de geçici ve sürekli olarak görevlendirilebilir. Öğretim tür ve seviyelerine göre, uzman ve usta öğreticiler seçimlerinde aranacak şartlar ile görev ve yetkileri yönetmeliklerle tespit edilir. VI. Öğretmenlerin Hizmet İçi Yetiştirilmeleri Madde 48 : Öğretmenlerin daha üst öğrenim görmelerini sağlamak üzere yaz ve akşam okulları açılır veya hizmet içinde yetiştirilmeleri maksadıyla kurslar ve seminerler düzenlenir. Yaz ve akşam okulları, öğretmen yetiştiren kurumlarca açılır ; bunlara devam ederek yeterli krediyi dolduran öğretmenlere o kurumun belge ve diploması verilir. Milli Eğitim Bakanlığınca açılan kurs ve seminerlere devam edenlerden başarı sağlayanlara belge verilir. Bu belgelerin, öğretmenlerin atama, yükselme ve nakillerinde ne ölçüde ve nasıl değerlendiri-leceği yönetmelikle düzenlenir. VII. Yurtiçi ve Yurtdışı Yetişme İmkanları Madde 49 : Yurtiçinde ve yurtdışında daha üst öğrenim yapmak veya bilgi, görgü ve ihtisaslarını arttırmak isteyen öğretmenlerin belli şartlarla, aylıklı veya aylıksız izinli sayılmaları sağlanır ; bu şartlar, Milli Eğitimin ihtiyaçları göz önünde tutularak hazırlanacak yönetmelikte belirtilir. VIII. Öğretmen Konutları Madde 50 : Milli Eğitim Bakanlığınca gerekli görülen yerlerde, Özellikle mahrumiyet bölgele-rinde görevli öğretmenlere konut sağlanır. Konutlar okul binaları ile birlikte planlanır ve yapılır. Eski eğitim kurumlarının konut ihtiyacı bir plana bağlanır ve konutların yapımı için her yıl Milli Eğitim Bakanlığı bütçesine gerekli ödenek konur. DÖRDÜNCÜ KISIM Okul Binaları ve Tesisleri I. Okul Yapıları Madde 51 : Her derece ve türdeki eğitim kurumlarına ait bina ve tesisler çevrenin ihtiyaçlarına ve uygulanacak programların özelliklerine göre Milli Eğitim Bakanlığınca planlanır ve yaptırılır. Bu maksatla her yıl Milli Eğitim Bakanlığı bütçesine gerekli ödenek konur. Arsa temini ile okul, bina ve tesislerin yapım ve donatımında Devletin azami imkanlarının kulla-nılması yanında, vatandaşların her türlü yardımlarından da yararlanılır ve yardımlar teşvik edilir ve değerlendirilir. BEŞİNCİ KISIM Eğitim Araç ve Gereçleri I. Kapsam Madde 52 : Eğitim araç ve gereçleri, eğitim kurumlarında kullanılacak ders kitapları ile öğretmen ve öğrencilere kaynak ve yardımcı olacak basılı eğitim malzemesini, Milli Eğitimin genel amaçları-nın gerçekleşmesine yararlı olacak diğer eserleri ve eğitim araç ve gereçlerini kapsar. II. Görev Madde 53 : Milli Eğitim Bakanlığı, kendisine bağlı eğitim kurumlarının eğitim araç ve gereçlerini gelişen eğitim teknolojisine ve program metotlarına uygun olarak sağlamak, geliştirmek, yenileştirmek, standartlaştırmak, kullanılma süresini ve telif haklarını ve ders kitabi fiyatlarını tespit etmekle görevlidir. III. Görevin Yerine Getirilmesi Madde 54 : Milli Eğitim Bakanlığı, eğitim araç ve gereçlerini ; 1. Hazırlamak, imal etmek ve satın almak 2. Kişilere veya kuracağı komisyonlara veya yarışmalar düzenleyerek hazırlatmak 3. Özel kesimce hazırlananlar veya imal edilenler arasından seçmek veya tavsiye etmek suretiyle 53'üncü maddede belirtilen görevini yerine getirir. IV. Okullarda Okutulacak Kitapların Tespiti ve Ücret Ödenmesi ( Bu başlık "Ücret Ödenmesi" iken, 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 15'inci maddesi ile bu şekilde değiştirilmiştir. ) Madde 55 : ( Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 15'inci maddesi ile aşağıdaki şe-kilde değiştirilmiştir. ) İlk ve ortaöğretim kurumlarında okutulacak kitaplar Milli Eğitim Bakanlığınca tespit edilir. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından belirlenmeyen hiçbir kitap ve eğitim aracı okullarda kullanılamaz. Resmi kurum ve kuruluşların dışındaki kişi veya kuruluşlarca hazırlanan kitap ve eğitim araçla-rından, Milli Eğitim Bakanlığınca tavsiye edilmeyenler öğrencilere aldırılamaz. Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanacak veya hazırlatılacak kitap, eğitim araç ve gereçlerinin ha-zırlama, inceleme ve seçme işleri veya redaksiyonu ile görevlendirilecek kimselere ve teşkil edilecek jürilerin memur olmayan üyelerine ücret ödenir ve yarışmalarda derece alanlara ödül verilir. Tavsiye edilmek üzere Milli Eğitim Bakanlığına gönderilen kitap ve eğitim araçları için gönde-renden inceleme ücreti alınır. Milli Eğitim Bakanlığınca kişi ve kuruluşlara incelettirilen kitap ve eğitim araçları için inceleme ücreti ödenir. Kitap, eğitim araç ve gereçlerinin kabulü, süresi, telif hakkı ve ücretlerle ilgili esaslar ; hangi kitap ve eğitim araçlarından ne miktar inceleme ücreti alınacağı ; kitapların ve eğitim araçlarının inceleme işlemleri ile Milli Eğitim Bakanlığınca incelettirilecek kitaplar ve eğitim araçları için ödenecek ücret miktarı yönetmelikle tespit edilir. ALTINCI BÖLÜM Eğitim ve Öğretim Alanındaki Görev ve Sorumluluklar I. Yürütme, Gözetim ve Denetim Madde 56 : Eğitim ve öğretim hizmetinin, bu Kanun hükümlerine göre Devlet adına yürütülme-sinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığı sorumludur. II. Yasaklık Madde 57 : Askeri maksatlarla açılacak okullar hariç, bu Kanun hükümlerine aykırı hiçbir eğitim faaliyetinde bulunulmaz. III. Okul Açma Yetkisi ( Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 16'ıncı maddesi ile aşağıdaki şekilde değişti-rilmiştir. ) Madde 58 : Türkiye'de ilkokul, ortaokul, lise veya dengi okullar Milli Eğitim Bakanlığının izni olmaksızın açılamaz. Milli Eğitim Bakanlığı veya diğer bir bakanlık tarafından açılmış veya açılacak okullar (Askeri li-seler dahil) ile özel okulların derecelerinin tayini, Milli Eğitim Bakanlığına aittir. Askeri eğitim kurumlarının dereceleri, Milli Savunma Bakanlığı ile birlikte tespit edilir. Diğer bakanlıklara bağlı lise ve dengi okulların program ve yönetmelikleri, ilgili bakanlıkla Milli Eğitim Bakanlığı tarafından birlikte yapılır ve Milli Eğitim Bakanlığınca onanır. Diğer bakanlıklara bağlı okullar, Milli Eğitim Bakanlığının gözetim ve denetimine tabidir. Göze-tim ve denetim sonunda uygun eğitim ortamı ve niteliği taşımayan kurumların denkliği usulüne uy-gun şekilde Milli Eğitim Bakanlığınca iptal edilir. Buna ait esaslar bakanlar kurulunca çıkarılan bir yönetmelikle düzenlenir. IV. Yurtdışı Eğitim Madde 59 : Türk vatandaşlarının yurt dışında eğitim, öğrenim ve ihtisas görmeleri ile ilgili Devlet hizmetlerinin düzenlenmesinde ( Askeri öğrenciler hariç ) Milli Eğitim Bakanlığı sorumludur. YEDİNCİ KISIM Son Hükümler I. Kenar Başlıklar Madde 60 : Bu Kanunun madde kenar başlıkları, sadece ilgili oldukları maddelerin konusunu ve maddeler arasındaki sıralama ve bağlantıyı göstermekte olup, Kanun metnine tabi değildir. II. Kaldırılan Hükümler Madde 61 : 1340 tarih ve 439 sayılı Orta Tedrisat Muallimleri Kanununun 3'üncü maddesi, 22/3/ 1926 tarih ve 789 sayılı Maarif Teşkilatına Dair Kanunun 3 ve 4'üncü maddeleri, 6/6/1949 tarih ve 5429 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Okullarda Okutturulacak Ders Kitaplarının Seçilmesi, Basılması ve Dağıtılması Hakkında Kanun, 5/1/1961 tarih ve 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Ka-nununun 69'uncu maddesi ve diğer kanunların bu kanuna aykırı hükümleri, bu kanunun yayımı ta-rihinde yürürlükten kalkar. III. Yönetmelikler Madde 62 : Bu kanunda sözü geçen yönetmelikler, Kanunda belirtilen genel amaç ve temel ilkele-re uygun olarak Milli Eğitim bakanlığınca Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren en geç bir yıl i-çinde çıkarılır. Ek madde 1 : (Bu madde 16/6/1983 tarih ve 2842 sayılı Kanunun 17'inci maddesi ile eklenmiştir.) 14/6/1973 tarihli ve 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununda geçen "Temel Eğitim" terimi "ilk-öğretim" olarak değiştirilmiştir. Geçici Madde 1 : Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, yükseköğrenim kurumlarında öğrenci bulunanlar hakkında 38'inci madde hükmü uygulanmaz. Geçici Madde 2 : ( Bu madde 16/8/1997 tarih ve 4306 sayılı Kanunun 9'uncu maddesi ile kaldırıl-mıştır. ) Ortaokullar planlı bir şekilde ve yeterli düzeyde yurt sathına yaygınlaştırıldıktan sonra Kanunla ayrıca belirleninceye kadar, ilköğretimin sadece ilkokul bölümü zorunludur. Madde 63 : Bu Kanun, yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 64 : Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür. Açıklama : 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununu değiştiren 2842 sayılı Kanunun 19 ve 20'in-ci maddeleri aşağıda belirtilmiştir. Madde 19 : Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Madde 20 : Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.
